Tefsir, Kıraat ve Fıkıh Araştırmaları: Klasik ve Modern Yaklaşımlar

İslâmî ilimler içerisinde tefsir, kıraat ve fıkıh ilimleri önemli alanlardandır. Kur'ân kaynaklı ilimler olmaları hasebiyle tefsir ve kıraat ilimlerinin ehemmiyeti malumdur. Ayrıca Kur'ân, sünnet, icma vb. diğer delillerden çıkarılan fıkıh ilmi insanlar için, hem öğüt ve tutanlara hidayet ve hem de inananlar için rahmet, müjde ve huzur kaynağı olarak aynı önemi haizdir. Tefsir ilmi Kur'ân’ın manasının anlaşılmasına ve kapalı görünen ayetlerin üzerindeki perdenin kaldırılmasına hizmet eden bir ilimdir. Tefsir sayesinde muhkem, müteşabih ve diğer hususlar anlaşılmış ve Kur'ân’ın manasını daha anlaşılır kılma çabasında olan müfessirlerimiz nice eserler vermişlerdir. Yine ilimlerin en faziletlisi Kur'ân’a en yakın olması hasebiyle kıraat ilmi olarak ifade edilmiştir. Kıraat ilmi, Kur'ân’ın okunma keyfiyetlerini, onu nakledenlerine nispetle bilmeyi ifade eder. Bundan başka manaya ve ahkâm’a etki eden ancak kıraat vecihlerini bilmeyen kimselere gizli kalan mana hazinelerini de içinde barındıran vücuhâtı konu almıştır. Bu konumu ile Kur'ân’ın zengin manalarını içinde barındıran ve ahkâmın inceliklerine kendisiyle fukahanın yol bulabildiği, anlam derinliklerini de kuşatan yine kıraatlerdir. Fıkıh ilmine gelince; kişinin lehine ve aleyhine olan şeylerin hükümlerini kendisiyle bildiği bir ilimdir. Fıkıh bir usüle dayanmakta ve bu usül üzere çıkarılan hükümler yöntem farklılaştıkça kısmen ve özellikle furuatta farklılaşmaktadır. Bu cümleden olarak Hanefi usulü ve yöntemine göre aynı delillerden çıkarılan hükümler Şafiî yöntem ve usulüne göre farklı bir sistematikle ele alındığında farklı bir sonuca varılabilmiştir. Ancak mezhepler arasındaki bu farklılıklar temel konularda değil fıkhın birçok meselesi arasından furuata dair olan belli bazı konulardadır. Bunların tümüne bir kitap içerisinde değinmek bu ilimlerin engin alanı için mümkün olmayan bir işe girişmek olacağından burada bir araya gelen akademisyenler olarak bu ilimlere dair bazı klasik ve çağdaş yönelimleri konu almışlardır. Çalışmada incelenen konular ikisinde lisansüstü öğrencilerimizin tez çalışmalarına dair olan alanlarda şekillenmiştir.