İşletmelerde Gıda Standardizasyonu: Kavramsal, Tarihsel ve Kurumsal Bir İnceleme

Gıda, insan yaşamının sürdürülebilirliği açısından vazgeçilmez bir unsur olmasının yanı sıra sağlık, ekonomi, inanç, kültür ve kamu düzeni gibi çok boyutlu alanlarla doğrudan ilişkili stratejik bir değerdir. Bu nedenle gıdanın üretiminden tüketime kadar uzanan tüm süreçler, tarih boyunca yalnızca bireysel tercihlere bırakılmamış, toplumsal kurallar, dini normlar ve devlet eliyle oluşturulan yasal düzenlemeler aracılığıyla yönetilmiştir. Günümüzde ise artan nüfus, küreselleşen ticaret, teknolojik gelişmeler ve karmaşık tedarik zincirleri, gıda güvenliği ve kalitesine ilişkin standardizasyonu kaçınılmaz bir gereklilik hâline getirmiştir. Bu eser, gıda standardizasyonunu yalnızca teknik bir düzenleme alanı olarak değil dini inançlar, zorunlu kamu mevzuatı ve zorunlu olmayan ulusal ve uluslararası standartlar ekseninde şekillenen bütüncül bir sistem yaklaşımı olarak ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı gıda üretimi ve arzı süreçlerinde uygulanan standartları, kavramsal, tarihsel, hukuki, kurumsal ve yönetim boyutlarıyla inceleyerek, Türkiye özelinde kapsamlı bir değerlendirme sunmaktır.

Bu çerçevede kitap bir yandan İslam dini başta olmak üzere dini inançlar gereği oluşan helal ve koşer standardizasyon uygulamalarını, diğer yandan Türkiye’de yürürlükte bulunan zorunlu mevzuatı ve ISO, TSE, Codex Alimentarius gibi gönüllü ancak fiilen zorunlu hâle gelen standartları birlikte ele almaktadır. Özellikle TSE Helal (TS OIC/SMIIC 1) ve GİMDES Helal Sertifikasyonu, yalnızca teknik uygunluk sistemleri olarak değil farklı metodolojik yaklaşımları, yönetim anlayışları ve uluslararası bağlantıları olan iki önemli helal güvence yönetim modeli olarak ayrıntılı biçimde analiz edilmektedir. Bu çalışma, gıda standardizasyonunun yalnızca üretici (işletme) veya kamu otoritesi için değil tüketiciler, araştırmacılar, politika yapıcılar ve toplumun tamamı için doğrudan sonuçlar doğurduğu gerçeğinden hareket etmektedir. Bu yönüyle eser, teorik bilgi ile uygulamayı birleştirmeyi, mevcut sistemin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak daha etkin, şeffaf ve güvenilir bir gıda standardizasyon yapısına ve gıda işletmeleri yönetimine katkı sunmayı hedeflemektedir.